Hervormingsagenda Jeugd

De minister kondigt aan het stelsel van buitenstrafrechtelijke afdoeningen voor jeugdigen te verruimen en te verbeteren, aansluitend bij het RSJ-advies en internationale kinderrechtenverplichtingen, om meer zaken buiten het strafrecht af te doen en maatwerk te bieden. Daarnaast wordt ingezet op snelle en passende interventies voor jongeren in het jeugdstrafrecht, met als doel recidive te voorkomen en een veilig perspectief te bieden.

De minister kondigt aan het klachtrecht in de jeugdzorg te verbeteren door wetgeving aan te passen, onder meer met wettelijke maximale termijnen voor klachtbehandeling, en door samenhangende acties te stimuleren die zorgen voor betere bekendheid, uniformiteit, informele procedures en een veilige cultuur voor jeugdigen, ouders en professionals. De verdere uitwerking van deze maatregelen gebeurt in nauwe samenwerking met betrokken partijen, waarbij de uitvoering vooral bij de sector zelf ligt.

De minister stuurt alsnog drie ontbrekende bijlagen mee bij de eerder verzonden Kamerbrief over passende zorg voor kinderen en jongeren met complexe problematiek. Deze bijlagen bevatten bestuurlijke uitgangspunten, een beleidskader voor de decentralisatie-uitkering en een onderzoeksrapport over dure casuïstiek binnen de jeugdhulp.

De inspecties uiten ernstige zorgen over de toenemende versobering van het verblijf van jeugdigen in justitiële jeugdinrichtingen en doen aanbevelingen ter verbetering hiervan. De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid zal deze bevindingen bespreken met de Dienst Justitiële Inrichtingen en streeft ernaar een beleidsreactie aan de Kamer te sturen voorafgaand aan het commissiedebat Jeugdcriminaliteit op 8 oktober 2026.

De minister kondigt aan dat gesloten jeugdhulp uiterlijk in 2030 wordt afgeschaft en dat er landelijk regie wordt genomen om passende, kleinschalige en ambulante zorg voor kinderen en jongeren met complexe problematiek te organiseren, waarbij onderwijs integraal onderdeel is. Daarnaast is besloten af te zien van de wetswijziging die nachtelijke kamerinsluiting mogelijk zou maken, vanwege disproportionaliteit en risico’s op normalisering van deze maatregel.

De ministeries hebben drie rapporten over jeugdhulp en jeugdbescherming aangeboden en geven een uitgebreide voortgangsrapportage, inclusief beleidsreacties op onderzoeken en moties, ter voorbereiding op het commissiedebat Jeugdbeleid op 30 september 2026. Daarnaast is aangekondigd dat het kabinet de aandachtspunten uit de Kidsrights Index 2026, zoals de stijging van obesitas en kindersterfte onder Nederlandse kinderen, serieus neemt en hier actief mee aan de slag gaat.

Het kabinet werkt aan excuses aan jongeren die extra leed hebben ondervonden door de toeslagenaffaire en uithuisplaatsingen, met een uitspreekmoment gepland in januari 2027, en ontwikkelt een onderwijsvoorziening met vergoeding van onderwijskosten en begeleiding, die medio 2027 beschikbaar moet zijn. Daarnaast blijft het Ondersteuningsteam tot eind 2026 open voor nieuwe aanmeldingen en ondersteunt het gedupeerden tot uiterlijk april 2028.

De Harbersbrief over de Periodieke rapportage Jeugdbescherming, onderdeel van de Strategische Evaluatie Agenda van JenV, wordt later dan gepland aangeboden en uiterlijk eind dit jaar verzonden. De uitvoering van de rapportage blijft onverminderd gepland voor 2027.

De regering zal onderzoek doen naar bewezen effectieve en kansrijke intensieve interventies voor ernstig ontspoorde minderjarigen, waarbij best practices uit binnen- en buitenland worden betrokken. Hierbij wordt uitgegaan van wetenschappelijk onderbouwde en effectieve methoden, zoals beschreven in bestaande kwaliteitskaders en ervaringen binnen Preventie met Gezag.

Het kabinet presenteert de Miljoenennota 2027 met maatregelen gericht op lastenverlichting, investeringen in infrastructuur, woningbouw en vergroening, en het uitstellen van sociale zekerheidsmaatregelen om breed draagvlak te creëren. Tevens worden extra middelen vrijgemaakt voor veiligheid, asielbeleid, ondersteuning van jonge gezinnen en kwetsbare groepen, en wordt het box 3-stelsel herzien met een focus op een vermogenswinstsystematiek.

De septembercirculaires 2026 geven een actueel overzicht van de uitkeringen uit het gemeentefonds en provinciefonds voor 2026 en volgende jaren, gebaseerd op de Miljoenennota en ontwerpbegrotingen 2027. De informatie is onder voorbehoud van parlementaire besluitvorming en wordt tevens gepubliceerd op de Rijksoverheid-website.

De Europese Commissie heeft een actieplan tegen cyberpesten gepresenteerd met drie pijlers: een gecoördineerde EU-aanpak, preventie en bewustwording, en rapportage en ondersteuning, waaronder de ontwikkeling van een onlineveiligheidsapp voor slachtoffers. Nederland ondersteunt dit initiatief en bouwt voort op bestaande nationale maatregelen en meldpunten om kinderen online beter te beschermen tegen cyberpesten.

Het kabinet wacht de uitkomsten van het lopende onderzoek naar de illegale buitenlandse plaatsingen door SAVE Jeugdbescherming af en zal op basis daarvan sancties bepalen, terwijl tegelijkertijd afspraken worden gemaakt met gecertificeerde instellingen om toekomstige illegale plaatsingen te voorkomen. Daarnaast zijn alle betrokken kinderen die zonder juiste procedure in Spanje waren geplaatst inmiddels teruggekeerd naar Nederland.

De minister bevestigt dat de aangescherpte onafhankelijkheidseisen voor interne toezichthouders in de jeugdzorg per 1 januari 2026 gehandhaafd blijven en dat er geen overgangsperiode wordt ingesteld, ondanks de knelpunten die de sector ervaart. Tevens benadrukt zij het belang van deze eisen voor de professionaliteit en kwaliteit van jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen, mede vanwege de kwetsbare doelgroep die zij bedienen.

De minister deelt het eerste landelijke beeld van jeugdigen in één-op-één plaatsingen en buitencontractueel aanbod, dat hoger uitvalt dan verwacht, en kondigt aan samen met gemeenten en aanbieders maatregelen te nemen om deze plaatsingen terug te dringen en passende jeugdhulp te verbeteren. Tevens is een bestuurlijk overleg gepland op 10 september om hierover afspraken te maken, waarvan de uitkomsten voor het Commissiedebat van 30 september aan de Kamer worden gerapporteerd.

De staatssecretaris bevestigt dat scholen en samenwerkingsverbanden verantwoordelijk zijn voor onderwijsondersteuning, terwijl zorg buiten het onderwijs via Jeugdwet en Wlz wordt gefinancierd, en benadrukt het belang van duidelijke afspraken hierover. Daarnaast wordt de verbeteraanpak Zorg in Onderwijstijd voortgezet om de samenwerking tussen onderwijs en zorg te verbeteren en passende zorg tijdens schooltijd te waarborgen.

De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid en de minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport hebben een gezamenlijke veranderstrategie vastgesteld om de kind- en gezinsbescherming fundamenteel te verbeteren. Ze starten acht acties gericht op betere samenwerking, één veiligheidsplan per gezin, gezamenlijke analyse, meer professionele handelingsruimte en bredere toepassing van werkzame onderdelen uit proeftuinen. Hiermee wordt sneller passende hulp en bescherming geboden, met een landelijke implementatie vanaf 2029.

Het kabinet scherpt het wetsvoorstel Wet integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders aan met strengere, eenduidige en handhaafbare normen voor winstuitkering en bedrijfsvoering, zodat excessieve winstuitkeringen en ontwijkconstructies worden voorkomen. Alle aanbieders mogen een bescheiden winst uitkeren binnen een maximaal percentage van het geïnvesteerd vermogen, onder strikte voorwaarden en transparantie via jaarverantwoording. Hiermee wordt verantwoord ondernemerschap bevorderd en misbruik van zorggeld tegengegaan.

Het wetsvoorstel versterkt de rechtsbescherming in de jeugdbescherming door aanscherping van de rechtsgronden voor uithuisplaatsing, wettelijke verankering van het uitgangspunt thuisplaatsing en het opvoedperspectief bij de rechter, en een verplicht omgangsplan na uithuisplaatsing. Kosteloze rechtsbijstand bij verlengingsprocedures en spoedbeslissingen omgang zijn geschrapt om binnen financiële kaders te blijven.

De minister kondigt een regionale doorbraakaanpak aan onder landelijke regie om jongeren met complexe problematiek beter in beeld te krijgen en passende, bij voorkeur regionale, jeugdhulp te organiseren. Eén-op-één en buitencontractuele plaatsingen worden beperkt tot situaties waarin dit strikt noodzakelijk is, met altijd integratie van onderwijs en dagbesteding. Extra maatregelen worden genomen om fraude tegen te gaan en het toezicht te versterken.

De gemeente Lelystad heeft zeven nieuwe jeugd-GGZ-aanbieders gecontracteerd per 1 juli 2026 na het vertrek van eerdere aanbieders, waarbij de NZa de continuïteit en beschikbaarheid van zorg monitort en hierover in gesprek is met de gemeente. De minister benadrukt dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor tijdige jeugdhulp en afstemming met onderwijs, en dat VWS contact onderhoudt met Lelystad om de toegang tot zorg te verbeteren.

De minister erkent het Leidse plan om jeugdhulpregels aan te scherpen en ziet dit als passend binnen de landelijke Hervormingsagenda Jeugd, met nadruk op lokale teams die eerst eigen kracht en sociale netwerken benutten. Fraude in de jeugdhulp is een serieus probleem zonder volledig inzicht in omvang, maar er zijn al diverse maatregelen genomen, zoals strengere eisen aan aanbieders en versterkt gemeentelijk toezicht, met verdere wetgeving in voorbereiding.

Het WODC-rapport van Universiteit Leiden onderzoekt verklarende factoren voor het volume en de daling van jeugdbeschermingsmaatregelen. De staatssecretaris biedt het rapport aan en zal in de voorjaarsvoortgangsbrief jeugd de resultaten toelichten en een beleidsreactie geven.

Kinderen in de jeugdbescherming zouden zich niet gedwongen moeten voelen om geluidsopnames te maken om gehoord te worden; het is essentieel dat er één-op-één met het kind wordt gesproken en naar hen geluisterd wordt. Er is een richtlijn voor het gebruik van geluidsopnamen in juridische procedures, en rechtbanken mogen deze opnamen accepteren mits ze correct worden toegelicht en getranscribeerd. De staatssecretaris werkt samen met de pleegzorgsector aan verbeteringen om de veiligheid van pleegkinderen te waarborgen.

De Staatssecretaris erkent tekortkomingen in de jeugdbescherming bij Jeugdbescherming Noord, bevestigt dat de organisatie onder verscherpt toezicht staat en dat een evaluatie met externe deskundigheid plaatsvindt. Hij benadrukt dat het belang en de veiligheid van het kind altijd voorop staan, werkt aan betere naleving van het handelingsprotocol na partnerdoding en zal voor de zomer van 2026 rapporteren over verbeteringen in de hulpverlening aan kinderen na partnerdoding.

De Staatssecretaris erkent dat bij Jeugdbescherming Noord, Gelderland en West vergelijkbare structurele tekortkomingen bestaan, vooral door arbeidsmarkttekorten en stelselproblemen buiten de invloedssfeer van instellingen. Jeugdbescherming Noord is onder verscherpt toezicht geplaatst vanwege ook interne bestuursproblemen, terwijl bij de andere instellingen vooral externe oorzaken spelen. Het Rijk zet in op het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming om de ketenaanpak te verbeteren en druk op jeugdbescherming te verminderen.

Jeugdbescherming Noord staat onder verscherpt toezicht vanwege tekortkomingen in de hulp aan kinderen en ouders; een verbeterplan wordt uitgevoerd, maar het kost tijd. Het kabinet heeft maatregelen genomen om de werkdruk te verlagen, personeel te behouden en wachtlijsten te verminderen, en werkt samen met gemeenten en partijen aan een duurzame aanpak. Later dit jaar volgt een update over de voortgang en wachtlijststand.

De staatssecretarissen bieden inspectierapporten aan over toezicht bij gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming, jeugdreclassering en thematisch toezicht pleegzorg. Ze kondigen aan in een jeugdbrief nader in te gaan op de bevindingen en aanbevelingen uit deze rapporten.

Jeugdbescherming Noord wordt onder verscherpt toezicht gesteld vanwege risico's voor continuïteit, kwaliteit en veiligheid in jeugdbescherming en jeugdreclassering. De organisatie moet uiterlijk medio januari 2026 noodzakelijke verbeteringen doorvoeren, ondersteund door een herstelplan. De staatssecretaris zal de voortgang nauwgezet volgen en na afronding van meerdere onderzoeken een beleidsreactie geven.

De staatssecretaris erkent de zorgen over 1.496 jeugdigen zonder vaste jeugdbeschermer en meldt dat de werkdruk per beschermer met 26% is verlaagd, wat leidde tot een daling van de wachtlijst met 29%. Nu de werkdruk is verminderd, richten gecertificeerde instellingen zich op het verder terugdringen van de wachtlijst en het tijdig bieden van passende hulp.

De staatssecretaris kondigt aan de Jeugdwet en het Besluit Jeugdwet aan te passen om het 's nachts insluiten van jeugdigen in hun eigen kamer onder strikte voorwaarden mogelijk te maken, vanwege ernstig gevaarlijk gedrag. Tevens wordt het onderscheid tussen een afzonderlijke ruimte op eigen verzoek en een insluitingsruimte verduidelijkt, om aanbieders van kleinschalige gesloten jeugdhulp beter te laten voldoen aan de regelgeving.

De Staatssecretaris ontvangt het inspectierapport over de William Schrikker Stichting, waarin de kwaliteit van kinderbescherming en jeugdreclassering grotendeels onvoldoende wordt bevonden door oorzaken buiten de invloedssfeer van WSS. WSS moet binnen acht weken een realistisch verbeterplan opstellen en transparant zijn over de haalbaarheid en duurzaamheid van de maatregelen. De inspecties blijven toezicht houden en zullen later een overkoepelend rapport publiceren, waarop een beleidsreactie volgt.

De staatssecretaris kondigt verbeteracties aan om de praktijk van uithuisplaatsing en terugplaatsing te verbeteren, gebaseerd op het onderzoek van Universiteit Leiden en een EHRM-uitspraak. Er komt meer uniformiteit in richtlijnen en een wettelijke verankering van het perspectiefbesluit bij de kinderrechter. Tevens wordt onderzoek gestart naar een eenduidige werkwijze voor perspectiefbepaling samen met kinderen en ouders.

Er wachten momenteel 1.496 kinderen op een vaste jeugdbeschermer, mede door personeelstekorten, maar GI’s houden de veiligheid van deze kinderen actief in de gaten via risico- en veiligheidstaxaties. De werkdruk in de jeugdbescherming is verlaagd en verdere daling van wachtlijsten voor vaste jeugdbeschermers wordt nauwgezet gevolgd en gerapporteerd.