Hervormingsagenda Jeugd
In het kort
?
Dit is een geautomatiseerde samenvatting van wat er speelt op dit dossier, gebaseerd op de blokken hieronder: coalitieakkoord, wetgeving, Kamerbrieven, commissieverslagen, financiering en koepel-standpunten. Verifieer belangrijke passages altijd via de originele bron.
Gemeenten worden vanaf 2027 verplicht om regionale veiligheidsteams in te richten en stevige lokale teams te versterken voor kind- en gezinsbescherming, met als doel snellere en beter passende hulp te bieden.1 Minister Mirjam Sterk heeft aangekondigd dat één-op-één en buitencontractuele plaatsingen voor jongeren met complexe problematiek verder worden beperkt, waarbij landelijke regie wordt ingezet om regionale doorbraken te realiseren.2 Voor de transformatie van gesloten jeugdhulp is vanaf 2024 € 176 mln beschikbaar gesteld, gericht op het ondersteunen van gemeenten bij het afbouwen van gesloten plaatsingen.3 In debatten staat de beheersbaarheid van de uitgaven, de beschikbaarheid van specialistische jeugdhulp en de uitvoering van de regionale samenwerking centraal. De VNG dringt aan op aanpassing van de structurele bezuiniging van circa 1 miljard euro, die volgens gemeenten de uitvoerbaarheid en kwaliteit van jeugdhulp onder druk zet.4
Verantwoordelijk
?
De bewindspersoon (of -personen) die verantwoordelijk zijn voor dit dossier — bepaald op basis van hun portefeuille bij het huidige kabinet en betrokkenheid bij recente Kamerstukken op dit onderwerp.
Coalitieakkoord
?
Citaten uit coalitieakkoorden die dit onderwerp raken. Zowel het huidige coalitieakkoord als eerdere akkoorden voor context. Klik op een citaat om het in de originele PDF te bekijken.
Toon alle 4 passages (+1) ▾
Historische context: 3 passages uit 2 eerder akkoorden ▾
Financiën
?
Financiële posten die naar gemeenten stromen of gemeentelijke uitvoering raken. Bovenaan een samenvatting waarin bedragen klikbaar zijn: klik brengt je bij de bron. Onder de samenvatting vind je alle onderliggende posten met per post een screenshot uit de originele PDF. Bronnen: mei- en septembercirculaire van het gemeentefonds, Kamerbrieven en begrotingsdocumenten.
De financiële situatie rond de Hervormingsagenda Jeugd omvat diverse belangrijke posten voor gemeenten. Het Rijk stelt vanaf 2024 € 176 miljoen beschikbaar aan coördinerende gemeenten voor de transformatie van gesloten jeugdhulp. Daarnaast maken gemeenten en het Rijk structureel € 60 miljoen vrij voor de financiering van het landelijk tarief jeugdbescherming, wat de werkdruk bij jeugdbeschermers moet verlagen. Binnen dit kader is de subsidieregeling voor zij-instromers in de jeugdbescherming uitgebreid met € 10 miljoen voor de periode 2023-2025. Verder is er structureel € 5,1 miljoen beschikbaar voor jeugdhulp aan kinderen in asielzoekerscentra, en vanaf 2026 wordt € 12 miljoen toegevoegd aan de decentralisatie-uitkering voor vrouwenopvang ten behoeve van extra opvangplekken. Tot slot is er een bezuiniging van € 7 miljoen op subsidiebudgetten jeugd voorzien voor 2028. VNG wijst op de financiële onzekerheid die voortkomt uit eerdere bezuinigingen op jeugdzorg (mei 2026).
📎 Alle 9 posten met bron ▾
Openstaande toezeggingen
?
Toezeggingen die de bewindspersoon in de Tweede Kamer heeft gedaan en die nog openstaan. Klik op het nummer voor de officiële detailpagina op tweedekamer.nl. Waar mogelijk staat een deadline-chip; ⚠ betekent dat de deadline verstreken is.
- TZ202605-010 ↗🕒 Deadline 1 okt 2026De staatssecretaris komt na de zomer terug op de vragen van het lid Westerveld met betrekking tot preventie. Daarin neemt zij in ieder geval Jeugdreclassering in Verbinding mee.Bruggen, K.T. van · Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid - Rechtsbescherming en Gevangeniswezen
Beleidsbrieven
?
Brieven van bewindspersonen aan de Tweede Kamer die dit onderwerp raken, sinds de start van kabinet-Jetten. We hebben voor dit tijdsvenster gekozen omdat bij iedere kabinetswissel de politieke verhoudingen weer anders liggen, en fracties andere opvattingen kunnen hebben wanneer ze wisselen van oppositie naar coalitie of andersom.
De bewindspersonen hebben een gezamenlijke veranderstrategie vastgesteld om de kind- en gezinsbescherming fundamenteel te verbeteren, met focus op stevige lokale teams en regionale veiligheidsteams die snel passende hulp bieden. Acht doorbraakacties versnellen deze transitie, waaronder gezamenlijke veiligheidsbeoordelingen, betere samenwerking tussen professionals en meer handelingsruimte binnen bestaande kaders. De aanpak wordt stapsgewijs uitgerold en continu verbeterd op basis van praktijkervaringen.
Het kabinet scherpt het wetsvoorstel Wet integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders aan met strengere, duidelijkere en handhaafbare normen voor winstuitkeringen en bedrijfsvoering. Alle zorg- en jeugdhulpaanbieders mogen voortaan een bescheiden winst uitkeren, binnen een maximaal percentage van het geïnvesteerd vermogen en onder strikte voorwaarden, om excessen en ontwijkconstructies te voorkomen. Hiermee wordt verantwoord ondernemerschap bevorderd en wordt misbruik van zorggeld tegengegaan.
Het wetsvoorstel versterkt de rechtsbescherming in de jeugdbescherming door aanscherping van de rechtsgronden voor uithuisplaatsing, het wettelijk vastleggen van het uitgangspunt thuisplaatsing en het verplicht stellen van een omgangsplan na uithuisplaatsing. Ouders krijgen gesubsidieerde rechtsbijstand bij eerste uithuisplaatsing en gezagsbeëindiging, maar kosteloze rechtsbijstand bij verlengingsprocedures en spoedbeslissingen omgang zijn geschrapt. De beslissing over terugplaatsing ligt bij de rechter en kinderen worden meer betrokken bij beslissingen.
De minister kondigt een regionale doorbraakaanpak aan onder landelijke regie om jongeren met complexe problematiek beter in beeld te krijgen en passende zorg dichtbij huis te organiseren. Eén-op-één en buitencontractuele plaatsingen worden beperkt tot situaties in het directe belang van de jongere. Er komt extra toezicht en maatregelen tegen fraude.
De gemeente Lelystad heeft zeven nieuwe jeugd-GGZ-aanbieders gecontracteerd per 1 juli 2026 na het stoppen van eerdere aanbieders, waarbij de Nederlandse Zorgautoriteit de continuïteit en beschikbaarheid van zorg monitort. De minister benadrukt dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor tijdige jeugdhulp en afstemming met onderwijs, en voert overleg met Lelystad om wachtlijstproblemen te voorkomen.
De minister erkent het Leidse plan om jeugdhulpregels aan te scherpen en ziet dit als passend binnen de landelijke Hervormingsagenda Jeugd, met nadruk op lokale teams die hulpvragen breed beoordelen en eigen kracht en sociale netwerken benutten. Fraude in de jeugdhulp is een ernstig probleem zonder volledig inzicht in omvang, maar er zijn al diverse maatregelen genomen, zoals strengere eisen aan jeugdhulpaanbieders en versterkt gemeentelijk toezicht, met verdere wetgeving in voorbereiding om integriteit en transparantie te verbeteren.
Het WODC-rapport van Universiteit Leiden onderzoekt factoren die het volume van jeugdbeschermingsmaatregelen verklaren, inclusief de daling ervan. De staatssecretaris zal in de komende voortgangsbrief jeugd de onderzoeksresultaten toelichten en een beleidsreactie geven.
De staatssecretaris benadrukt dat de veiligheid in gerechtsgebouwen een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van het gerechtsbestuur, politie en ketenpartners, waarbij het gerechtsbestuur verantwoordelijk is voor de veiligheid binnen het gebouw en de rechter voor orde tijdens zittingen. Bedreigingen worden geregistreerd, maar er ontbreken landelijke, betrouwbare cijfers en persoonsgerichte analyses; er wordt gewerkt aan een meldapplicatie om dit te verbeteren. Bij concrete dreigingen worden passende maatregelen genomen en kunnen politie en OM strafrechtelijk optreden.
Kinderen in de jeugdbescherming mogen geluidsopnamen maken om hun stem te laten horen, wat wordt ondersteund door richtlijnen van Jeugdzorg Nederland en de Raad voor de Kinderbescherming. De rechtspraak verschilt echter in de toelaatbaarheid van deze opnamen, waarbij rechtbanken uiteenlopende criteria hanteren. De bewindspersoon benadrukt het belang van luisteren naar kinderen zonder dat zij zich gedwongen voelen opnames te maken en werkt aan verbeteringen in de pleegzorgketen.
De Staatssecretaris erkent tekortkomingen in de jeugdbescherming rond een kind wiens moeder door de vader werd vermoord, wijst op verscherpt toezicht en een evaluatie door Jeugdbescherming Noord met externe deskundigheid. Hij benadrukt dat het belang van het kind altijd voorop staat, werkt aan verbetering van hulpverlening na partnerdoding via een verbetertraject rond het handelingsprotocol en prioriteert hulp bij acute kindonveiligheid.
De Staatssecretaris erkent dat bij Jeugdbescherming Noord, Gelderland en West vergelijkbare structurele tekortkomingen bestaan, vooral door arbeidsmarkttekorten en stelselproblemen buiten de invloedssfeer van de instellingen. Verscherpt toezicht is ingesteld bij Jeugdbescherming Noord vanwege ook interne bestuursproblemen, terwijl andere instellingen dit nog niet kregen; verbetering van de jeugdbeschermingsketen wordt nagestreefd via het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.
De minister heroverweegt het wetsvoorstel Wibz om de integere bedrijfsvoering in zorg en jeugdhulp te versterken, met name door winstuitkeringsverboden en beperkingen op private equity aan te scherpen. Naar aanleiding van een uitspraak van de Raad van State wordt een toekomstbestendige, coherente visie op winst in de zorg ontwikkeld, waarbij per zorgvorm wordt bekeken of winstuitkering mogelijk is.
Jeugdbescherming Noord staat onder verscherpt toezicht vanwege tekortkomingen in de hulp aan kinderen en ouders; een verbeterplan wordt uitgevoerd, maar het kost tijd. Het kabinet verlaagt de werkdruk voor jeugdbeschermers en verhoogt het tarief aan gemeenten om voldoende middelen te garanderen. Daarnaast zet het Rijk in op betere werving, opleiding en behoud van personeel via subsidies en aangepaste financiering.
De staatssecretarissen bieden inspectierapporten aan over toezicht bij gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming, jeugdreclassering en thematisch toezicht pleegzorg. In een komende jeugdbrief wordt nader ingegaan op de bevindingen en aanbevelingen uit deze rapporten.
Jeugdbescherming Noord wordt onder verscherpt toezicht gesteld vanwege risico’s voor continuïteit, kwaliteit en veiligheid van jeugdbescherming en jeugdreclassering. De organisatie moet uiterlijk medio januari 2026 noodzakelijke verbeteringen doorvoeren, waarna de inspecties beoordelen of het toezicht kan worden beëindigd. De staatssecretaris volgt de voortgang nauwgezet en verwacht snelle aanpak van bestuurlijke oorzaken.
De staatssecretaris erkent de zorgen over lange wachttijden voor jeugdbescherming en meldt dat de werkdruk per jeugdbeschermer met 26% is verlaagd, waardoor de wachtlijst met 29% is afgenomen tot 1.496 jeugdigen. Het extra toezicht richt zich op kwaliteit en regie bij vijf gecertificeerde instellingen, met nadruk op tijdige hulp en veiligheid. De komende periode wordt ingezet op het verder wegwerken van de wachtlijst en het tijdig opstellen van plannen van aanpak.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid biedt het advies van de RSJ aan over het inzetten van elektronische enkelbanden bij jeugdigen en verkent mogelijkheden voor elektronische detentie. Na de zomer volgt een beleidsreactie op de aanbevelingen over elektronisch toezicht, terwijl conclusies over elektronische detentie worden meegenomen in de beoordeling van het initiatiefwetsvoorstel Slimmer straffen.
De staatssecretaris kondigt aan de Jeugdwet en het Besluit Jeugdwet te wijzigen om het ’s nachts insluiten van jeugdigen in hun eigen kamer onder strikte voorwaarden mogelijk te maken bij ernstig gevaarlijk gedrag, en om duidelijk onderscheid te maken tussen een afzonderlijke ruimte voor vrijwillig verblijf en een insluitingsruimte. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan de praktijkproblemen van aanbieders die niet volledig aan de huidige wetgeving kunnen voldoen. De inzet blijft gericht op het verminderen van vrijheidsbeperking in de gesloten jeugdhulp.
De Staatssecretaris ontvangt het inspectierapport over de William Schrikker Stichting, waarin de kwaliteit van kinderbescherming en jeugdreclassering grotendeels onvoldoende wordt bevonden door oorzaken buiten de invloedssfeer van WSS. WSS moet binnen acht weken een realistisch verbeterplan opstellen en de inspecties blijven toezicht houden, terwijl een beleidsreactie na afronding van vijf onderzoeken volgt.
De staatssecretaris kondigt verbeteracties aan om de praktijk van uithuisplaatsing en terugplaatsing te verbeteren, gebaseerd op het onderzoek van de Universiteit Leiden en de EHRM-uitspraak Van Slooten. Er komt meer uniformiteit in richtlijnen en perspectiefbepaling, met wettelijke verankering van het perspectiefbesluit bij de kinderrechter. Ook wordt gewerkt aan betere omgangsregelingen tijdens uithuisplaatsing.
Er wachten momenteel 1.496 kinderen op een vaste jeugdbeschermer, mede door personeelstekorten; de werkdruk is verlaagd en GI’s richten zich nu op het verminderen van deze wachtlijst. Veiligheid van kinderen wordt bewaakt via risico- en veiligheidstaxaties, ook als er nog geen vaste jeugdbeschermer is toegewezen. De staatssecretaris erkent tekortkomingen in uitvoering en volgt de situatie nauwgezet.
Commissieverslagen
?
Verslagen van commissiedebatten en wetgevingsoverleggen die dit onderwerp raken, sinds de start van kabinet-Jetten. Verslagen bevatten de inbreng per fractie en de beantwoording door de bewindspersoon. We hebben voor dit tijdsvenster gekozen omdat bij iedere kabinetswissel de politieke verhoudingen weer anders liggen, en fracties andere opvattingen kunnen hebben wanneer ze wisselen van oppositie naar coalitie of andersom.
Debat over de wijziging van de begrotingsstaten van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor 2026, met aandacht voor postcovid-zorg, pandemische paraatheid, amateursportsubsidies, excuses aan jongeren in gesloten jeugdzorg en bezuinigingen op gehandicaptenzorg. Er ontstond discussie over de financiering en uitvoering van deze maatregelen, waarbij onder meer GroenLinks-PvdA pleitte voor extra ondersteuning aan kwetsbare groepen en D66 de nadruk legde op preventie en passende zorg, terwijl SP kritiek uitte op bezuinigingen in de ouderenzorg.
Debat over de aanpak van huiselijk geweld, kindermishandeling en maatschappelijke zorg, met nadruk op tekortkomingen in jeugdbescherming, meldplicht en integrale hulpverlening. Fracties zoals JA21, Groep Markuszower en VVD benadrukten de noodzaak van snelle interventies, betere regie, preventieve juridische maatregelen en landelijke uitrol van effectieve centra als Filomena, terwijl zorgen werden geuit over falend systeem en financiële inefficiëntie.
Debat over jeugdcriminaliteit en justitiële jeugdinrichtingen, met aandacht voor trends als jumpen, ronselen van minderjarigen door criminele bendes, en de effectiviteit van het jeugdstrafrecht. Fracties verschillen over de aanpak: sommigen pleiten voor strengere straffen en minder ruimte voor jeugdstrafrecht bij zware delicten, anderen benadrukken preventie, resocialisatie en betere samenwerking tussen ketenpartners.
Gemeentelijk perspectief
?
Kernpunten uit publicaties van koepels die gemeenten vertegenwoordigen (waaronder VNG), over dit onderwerp, sinds de start van kabinet-Jetten.
Financiële onzekerheid door bezuinigingen op jeugdzorg💰
“Gemeenten bevinden zich nog steeds in een financieel onzekere tijd. Primair wordt dit veroorzaakt door bezuinigingen van eerdere kabinetten en door de ingeboekte besparingsmaatregelen voor de jeugdzorg vanaf boekjaar 2028.”
Nieuwe kostentool helpt gemeenten en aanbieders bij transparante kostenonderzoeken
“De nieuwe kostentool voor jeugdhulp helpt gemeenten en aanbieders om kostenonderzoeken eenvoudiger, uniform en transparanter uit te voeren.”
Wetgeving
?
Wetsvoorstellen die dit onderwerp raken — zowel in behandeling als aangenomen. Klik op een wetsnaam om naar de detail-pagina op tweedekamer.nl te gaan.
Dit wetsvoorstel regelt dat gemeenten verplicht worden samen te werken in vastgestelde regio’s om de beschikbaarheid van specialistische jeugdzorg, zoals kinderbescherming en jeugdreclassering, beter te waarborgen. Gemeenten richten hiervoor een gezamenlijke regionale organisatie op die verantwoordelijk is voor inkoop en afstemming van deze zorg. De aanleiding is dat de huidige regionale samenwerking te vrijblijvend is, wat leidt tot wachtlijsten, financiële problemen bij zorgaanbieders en onvoldoende aanbod van specialistische jeugdzorg. Met deze wet wil de overheid zorgen voor stabielere samenwerking, minder administratieve lasten en betere toegang tot passende jeugdzorg voor kwetsbare jeugdigen.
Dit wetsvoorstel regelt de rechten en bescherming van jeugdigen die verblijven in gesloten jeugdhulpaccommodaties, met als doel hun rechtspositie te versterken en vrijheidsbeperkende maatregelen zoveel mogelijk te beperken. Het geldt voor jeugdigen die op grond van een machtiging gesloten jeugdhulp worden opgenomen en legt strikte voorwaarden vast voor het toepassen van maatregelen zoals insluiting, waarbij het «nee, tenzij»-principe centraal staat. De aanleiding voor dit voorstel is de behoefte aan een eenduidige en betere regeling van de rechtspositie van deze kwetsbare groep, mede ingegeven door eerdere evaluaties en maatschappelijke zorgen over de impact van vrijheidsbeperking op de ontwikkeling van jeugdigen.
Dit wetsvoorstel regelt dat pleegzorg standaard kan worden verlengd tot de leeftijd van 21 jaar, tenzij het pleegkind dit niet wil, waardoor jongeren langer in een pleeggezin kunnen blijven wonen en beter worden voorbereid op zelfstandigheid. Het geldt voor pleegkinderen die vóór hun 18e verjaardag al pleegzorg ontvingen en vervangt de eerdere noodzaak van een gemeentelijke toets voor verlenging tot 21 jaar. Daarnaast vervalt de verplichting om bij aanvragen voor uithuisplaatsing of gesloten jeugdhulp een verleningsbeschikking te overleggen, wat administratieve lasten vermindert. De aanleiding is dat veel jongeren na hun 18e nog niet zelfstandig kunnen wonen en de huidige regels onzekerheid en onnodige bureaucratie veroorzaken. Met deze aanpassingen wordt de continuïteit van zorg verbeterd en de uitvoering eenvoudiger voor gemeenten en zorgaanbieders.
Gerelateerde dossiers
?
Andere dossiers op beleidskern.nl met overlappende onderwerpen of ministerie.